GS Ngô Đức Thịnh - Ủy viên Hội đồng Di sản văn hóa nhà nước cho rằng, thời kỳ thịnh vượng nhất của lễ thức Chầu văn là cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX
# Có nhận thức, hiểu biết đúng cùng có bổn phận phối hợp với nhà nước để phát huy giá trị nghệ thuật và tín ngưỡng ngày càng lành mạnh, chống lại, lên ánh mạnh mẽ mê tín dị đoan, làm vẩn đục đời sống văn hóa linh tính tín ngưỡng của chúng ta. Hát Chầu văn diễn tả sự cao cả, khát vọng của con người vươn tới cái cao đẹp hơn, đó chính là nét cao quý, tinh túy nhất của Chầu văn.
Nên, Hát văn cuộn đông khán giả tham gia một cách tự nguyện tình thật với một tấm lòng hướng thiện chứ không phải đến để coi danh lợi.
Chầu văn - Nghệ thuật linh tính Hát Chầu văn có xuất xứ từ vùng đồng bằng Bắc Bộ. Ngoại giả, việc bảo tàng hăng hái là đưa Hát văn hầu đồng vào cộng đồng để dân chúng cùng dự thưởng thức.
Bằng cách dùng âm nhạc mang tính tâm linh với các lời văn chuốt nghiêm chỉnh, hát văn được coi là hình thức ca hát mang ý nghĩa hầu Thánh (hay còn được biết là tín ngưỡng thờ Mẫu - tín ngưỡng Tứ phủ).
Việc quản lý gặp nhiều lúng túng, nếu không nắm rõ, quản lý tốt thì hình thức diễn xướng hát Văn rất dễ bị méo mó, biến tướng. Một thời gian dài, hát Chầu văn hay còn gọi là hát bóng, hầu đồng có nhiều dấu hiệu biến tướng, phức tạp. Theo Langvietonline. Chuẩn y những hình thức này, người dân có thể quan sát, dần nhận thức đúng về nghi lễ Chầu văn – một di sản văn hóa hoàn toàn khác với những biến tướng, mê tín dị đoan đang diễn ra ở nhiều đền, phủ… Bên cạnh đó, các thanh đồng, giá đồng cũng cần điều chỉnh, nhiều thanh đồng biến tướng, lợi dụng tính linh tính để làm sai lệch ý nghĩa của lễ thức Chầu văn.
Là loại hình nghệ thuật độc đáo trong dân gian, nên hát Chầu văn có sức lan tỏa, từ vùng Hải Phòng, Hải Dương, Thái Bình, Nam Định đến Hà Nội, miền Trung, Đông Nam Bộ, Nam Bộ, vùng hải đảo… Trung tâm của Chầu văn có xu hướng chuyển dịch về Hà Nội và được “Hà Nội hóa”.
Nhiều người không còn phân biệt được đâu là nghệ thuật hay đâu là mê tín dị đoan cần loại trừ. Theo Giáo sư Ngô Đức Thịnh, năm 2011, nghi lễ Chầu văn đã được đưa ra biểu diễn ở Côn Đảo, năm 2013 đưa Phú Quốc cùng nhiều liên hoan, giao lưu hát Chầu văn ở các tỉnh, địa phương trong cả nước. Chúng ta đến với lễ nghi Chầu văn để thờ thần mẹ, thờ đạo mẫu, lúa gạo, mặt trăng… tất cả diễn đạt sự mát lành, trắng trong, miêu tả sự sinh sôi nảy nở.
Đơn cử như Hà Nội, được coi là “trọng tâm mới” của nghi lễ Chầu văn, các nhóm Chầu văn hiện đang hoạt động ở 29 quận, huyện của Hà Nội
Có thể nói, việc tổ chức liên hoan là cách để người dân, cũng như những thanh đồng, người hát chầu văn có một cách nhìn đúng về loại hình nghệ thuật đa ngành, tụ hội nhiều giá trị khác nhau. Dù hiện giờ, nghi lễ Chầu văn đã lên được sàn diễn chuyên nghiệp, các hí trường đã tổ chức được 7 giá trong 36 giá đồng, tuy nhiên công tác quản lý phải là đích quan yếu để điều chỉnh đi đúng hướng.
Bởi có hiểu đúng về Chầu văn thì người dân mới có thể quý trọng và giữ gìn nó. Theo Nhạc sỹ Thao Giang - Phó Giám đốc trọng tâm phát triển nghệ thuật âm nhạc Việt Nam, những cái chúng ta nhìn thấy chỉ là hữu hình, cái vô hình là những điều ăn sâu trong tâm hồn chúng ta như việc nhớ về tổ tiên, ông bà… tất tật trở thành nét đẹp văn hóa và đi vào hát Chầu văn.
Giờ, tuy nghi lễ Chầu văn là loại hình nghệ thuật độc đáo, diễn ra phổ biến nhưng lại chưa được nắm bắt tình hình thực tại tại các địa phương, chưa được kiểm kê, tư liệu hóa di sản văn hóa để bảo tàng, phát huy đúng hướng trong cuộc sống đương đại.
Chính bởi vậy, việc nâng cao nhận thức của người dân qua nhiều hình thức liên hoan, diễn xướng nghi lễ Chầu văn trong không gian tâm linh là cách làm thiết thực bảo tàng giá trị đặc sắc của nghi lễ Chầu văn.
Bảo tồn cũng là xã hội hóa, quần chúng. Từng có thời kì dài tín ngưỡng thờ Mẫu bị tác động bởi những nhân tố khách quan đã không còn trong sáng và nguyên gốc như khi ra đời và cũng bởi thế mà bị quy là “mê tín dị đoan”.
Đưa lễ nghi Chầu văn phát triển đúng hướng Hiện nay, bảo tàng và phát huy những giá trị văn hóa phi vật thể đang là vấn đề được cả tầng lớp quan tâm, trong đó bảo tồn nghi lễ hát Văn hầu đồng phát triển đúng hướng là cách bảo tồn tốt nhất để tránh những biến tướng, phức tạp.
Chưa có một thể loại âm nhạc nào hay và cuộn đông đảo quần chúng. Nhân tố tâm linh trình bày trong Hát văn ở nhiều mặt, không gian linh tính, linh tính trong gia đình, cá nhân, cộng đồng, ma chay cưới xin. Vẫn biết, còn khá nhiều ý kiến và cách ngóng khác nhau về tín ngưỡng này, các liên hoan, hoạt động giao lưu là dịp để cơ quan quản lý văn hóa kiểm kê lại “tài sản” của mình có bao nhiêu, giá trị thế nào, yếu tố nào nguyên gốc, nguyên tố nào mới phát sinh để từ đó tìm ra cách quản lý, bảo tàng, phát huy giá trị hiệp nhất.
Theo NSƯT Quốc Chiêm, PGĐ Sở VHTTDL Hà Nội san sớt, các thanh đồng diễn xướng được phát triển trong dân gian rất nhiều. # Tham gia, chưa có loại thể âm nhạc nào chứa đựng toàn bộ các giá trị nghệ thuật khác: âm nhạc, văn hóa, nghệ thuật trình diễn, trang phục, vũ đạo….
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét