Tuy nhiên, có nhẽ sẽ nhiều cái 10 năm nữa trôi qua và chúng ta vẫn chưa thể có một bản đồ quy hoạch khảo cổ tổng thể khi các cơ quan quản lý quốc gia chưa thực sự hưởng ứng điều này
Tuy nhiên đến nay quy hoạch khảo cổ tại nhiều địa phương vẫn chưa được quan tâm đúng mức. Ngay tại 124 Hàng Trống trụ sở của Ủy ban dân chúng quận Hoàn Kiếm, tôi từng yêu cầu tiến hành khảo cổ trước khi xây dựng công trình. Nhưng lời đề nghị này không được ai đồng tình.
Khi biết rằng khu di tích giá trị này nằm trong hướng quy hoạch Quốc lộ 10, các chuyên gia đã khuyến cáo địa phương - để rồi khi 3 năm sau quay lại thì.
Cách đây nhiều năm, nhóm chuyên gia khảo cổ của Viện Khảo cổ học xuống Hải Phòng để khảo sát khu mộ thuyền Thủy Sơn.
Theo PGS, tấn sĩ Tống Trung Tín, nếu bắt tay xây dựng quy hoạch khảo cổ với sự hưởng ứng của các địa phương thì sau khoảng 10 năm chúng ta sẽ có một bản đồ quy hoạch khảo cổ học trên toàn quốc.
” Vấn đề xây dựng quy hoạch khảo cổ không phải là câu chuyện của ngày hôm nay, vấn đề này đã từng được lãnh đạo Thủ đô đề cập cách đấy hơn 10 năm. Tại sao việc quy hoạch khảo cổ cứ phải nhắc đi nhắc lại bởi nó không có sự chuyển động.
Khi có quy hoạch rồi, nếu ngành nào chuẩn bị xây dựng công trình đi qua khu vực được đánh dấu khảo cổ thì mời các nhà khảo cổ đến nghiên cứu trước. Khi phát hiện một di chỉ trong quá trình xây dựng, dân báo lên cơ quan khảo cổ mới được thông báo đến làm việc.
Tuy nhiên, khi xây dựng phát triển tỉnh thành, không một cơ quan chức năng nào để ý đến điều này. Có thể lấy việc lúng túng trong giải quyết xây dựng cầu vượt Đàn Xã Tắc là thí dụ điển hình nhất.
Nhà sử học Dương Trung Quốc nói: “Gần như các cơ quan hành pháp luôn ít quan tâm và luôn nhận thức khảo cổ học là sự phiền toái cho họ. Đầu năm 2013, khi thi công nút liên lạc Đào Tấn – Bưởi, một ngôi mộ cổ nữa cũng được tìm thấy… hay cuộc tranh cãi tốn không ít giấy mực của báo chí giữa giới khảo cổ và cơ quan thi công về phương án xây cầu vượt qua khu vực Đàn Xã Tắc… Khảo cổ tại khu di tích Hoàng thành Thăng Long.
/. Thế nhưng, suốt ngần ấy năm từ khi ra đời, quy hoạch khảo cổ vẫn chỉ là quy định nằm trên giấy. PGS Hà Đình Đức cho hay: “Ngay ở Thủ đô Hà Nội, quy hoạch khảo cổ vẫn chỉ nằm trên giấy. Dẫn đến công tác khảo cổ luôn tiêu cực, làm việc theo kiểu “chữa cháy”.
Tuy nhiên khi làm xong vẫn không thấy một phúc đáp gì cả, có khi lại rơi vào tính trạng làm xong bỏ đó. Năm 2010, khi thi công nút giao thông Văn Cao – Hoàng Hoa Thám, các nhà khoa học phát hiện những dấu hiệu của Hoàng thành Thăng Long thời Lê sơ
Tuy nhiên, đến nay công tác quy hoạch khảo cổ cho tỉnh thành vẫn chỉ nằm trên giấy. Việc xây dựng quy hoạch khảo cổ, để chuẩn bị các phương án bảo tồn, cũng như điều chỉnh trục giao thông hay hướng phát triển thị thành luôn là vấn đề được các nước phát triển trên thế giới quan tâm và tiến hành từ rất sớm. Đây là một nhận thức sai trái. Năm 2011, tại khu thành thị Ciputra đã tìm thấy những ngôi mộ cổ.
Công trình xây dựng lên có tức thị bít tất những di vật của thời đại trước mãi mãi nằm trong lòng đất. Có rất nhiều trường hợp, di tích khảo cổ phát lộ trong quá trình xây dựng hoặc quy hoạch đường xá, nhưng khi các chuyên gia khảo cổ tới thì không còn gì.
Những câu chuyện trên chỉ là ví dụ gần nhất về độ vênh giữa ngành khảo cổ và công tác quy hoạch thành thị khi chưa có quy hoạch khảo cổ.
Bản thân các nhà khảo cổ cũng có thể khai quật trước những khu vực mà mai sau có thể có các công trình xây dựng. Nhiều người trong giới khảo cổ phản đối xây cầu vượt Đàn Xã Tắc. Quy hoạch này sẽ bổ trợ cho quy hoạch phát triển đưa đến một sự phát triển hài hòa, hợp lý. Ở Hà Nội có những di chỉ khảo cổ có giá trị rất lớn đối với lịch sử Việt Nam. Viện Khảo cổ học và các cơ quan chuyên môn của đô thị được đề nghị nghiên cứu và lập quy hoạch khảo cổ ở dạng sơ khai về hệ thống các di tích trong nội thành Hà Nội.
” Những câu chuyện của ngành khảo cổ học trong năm qua đã cho thấy việc thiếu vắng quy hoạch khảo cổ gây tác hại lớn thế nào. ” Nếu tình hình xâm phạm di tích ở Thủ đô đang gây bức xúc dư luận thì tại các địa phương, tình hình còn phức tạp hơn nhiều.
Theo Luật Di sản Văn hóa bổ sung vào năm 2010 quy định các địa phương có nghĩa vụ xây dựng quy hoạch khảo cổ, kèm theo phương án bảo vệ hoặc dò xét khai quật khi cần.
Quy hoạch khảo cổ phải đi trước xây dựng đô thị và gắn liền với quy hoạch phát triển kinh tế tầng lớp. Đường lớn đã hoàn tất, còn khu mộ thuyền thì mất đi hoàn toàn. PGS, tấn sĩ Tống Trung Tín, Viện trưởng Viện khảo cổ học cho biết: “Quy hoạch khảo cổ hiện thời vẫn chỉ là con số 0 tròn trặn. Năm ngoái chúng tôi có đề cập đến tỉnh Khánh Hòa là địa phương trước nhất thực hành luật di sản khi cho xây dựng quy hoạch khảo cổ trên địa bản tỉnh.
Chúng ta phải chứng minh rằng có sự cộng tác của những người làm khảo cổ, thực hành đúng công tác khảo cổ quy định trong pháp luật thì vững chắc đó là sự phát triển bền vững. Trong đó, có những di tích quan trọng như khu di chỉ khảo cổ Phùng Nguyên, tỉnh Phú Thọ, Đông Sơn, Thanh Hóa hay mộ táng Thủy Nguyên, tỉnh thành Hải Phòng.
Nhu cầu có một bản quy hoạch chi tiết về khảo cổ cho Thủ đô Hà Nội đã được giới nghiên cứu đề cập nhiều năm nay.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét