Di chỉ khảo năng động cổ “mất tích” vì thiếu quy hoạch.

Bên cạnh đó, nhiều di chỉ khảo cổ học dưới nước, khảo cổ học Chăm pa - Óc Eo, khảo cổ học lịch sử cùng chung số

Đây là điều mừng cho ngành KCH Việt Nam. Theo PGS. Bởi lẽ, ngoài nhân công còn cần phải có tiền, cơ sở vật chất phục vụ việc nghiên cứu nên mọi việc đến nay vẫn dừng lại ở… dự kiến. Vào những năm 2000, Viện Khảo cổ cũng đã cử một số cán bộ sang Australia và Thái Lan học về ngành khảo cổ dưới nước, nhưng chỉ là học cho có chứ không phải là chiến lược của ngành.

"Cho đến nay, KCH dưới nước vẫn đang ở trong tình trạng "3 không", đó là không có người, không kinh phí và không cơ sở vật chất kỹ thuật, cho dù đây là một lĩnh vực đầy tiềm năng, mới mẻ, hấp dẫn. Nếu có xử lý thì các chuyên gia trong nước chỉ làm nhiệm vụ trục vớt, còn khai quật đều phải kết hợp với các nhà KCH và các công ty nước ngoài" - TS Nguyễn Đình Chiến - Phó Giám đốc Bảo tàng Lịch sử nhà nước nhận định.

Mặc dầu chưa thể khám phá ngay kho tàng cổ vật quý giá dưới nước, nhưng với mong muốn một ngày nào đó sẽ có cơ hội thực hiện, cho nên, Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam đã từng tổ chức nhiều khóa đào tạo kết hợp với Viện Nghiên cứu Di sản văn hóa biển Hàn Quốc, và đã có lúc bảo tồn dự trù thành lập một trung tâm nghiên cứu văn hóa Biển. Chẳng những thế, đây sẽ là cơ sở để chúng ta tiếp chuyện nghiên cứu, đào tạo đội ngũ các nhà chuyên môn, làm minh bạch kho tàng vô giá của Việt Nam hiện đang ẩn sâu dưới lòng sông, biển.

Vẫn chỉ là con số không   Tại Hội nghị, hồ hết các quan điểm đều cho rằng, cơ quan chức năng phải hành động nhanh để cứu lấy các di sản KCH quý giá đang dần bị xóa sổ trước tốc độ tỉnh thành hóa. TS Tống Trung Tín, cho biết, năm 2013 công tác KCH đã gặt hái được những thành công nhất định với 456 bài thông báo tả sự quan hoài, chú ý của giới nghiên cứu KCH trong và ngoài nước.

Thế nhưng, theo TS Vũ Quốc Hiền - Phó Giám đốc Bảo tàng Lịch sử nhà nước Việt Nam, khảo cổ dưới nước không thuần tuý là lặn xuống nước rồi vớt đồ lên, bởi vậy dù rất máu nóng, nhưng chưa thể thực hành được. Trên thực tại, những phát hiện KCH dưới nước ở tại Việt Nam từ trước đến nay đều là ngẫu nhiên từ những phát hiện của ngư gia và đều phải xử lý theo kiểu tình thế.

PGS. Đặc biệt, việc nghiên cứu và khai quật KCH dưới nước hiện vẫn là một "khoảng trống" đáng ngại, trong khi tiềm năng các di chỉ KCH dưới nước là rất lớn. Vì thực tại, Viện Khảo cổ đã đề nghị thành lập ngành Khảo cổ dưới nước cách đây ngót chục năm nhưng vì chưa có kinh phí nên tuốt vẫn… nằm trên giấy.

Thêm hy vọng cho khảo cổ dưới nước  Trước thực trạng đáng báo động của ngành KCH dưới nước giờ, Viện Hàn lâm Khoa học tầng lớp Việt Nam đã cho phép Viện Khảo cổ thành lập một Phòng KCH dưới nước. Một con số đáng báo động, có tới 80 - 90% các di tích KCH thời đại kim khí đã phát hiện đang bị xóa sổ hoàn toàn. Trong khi đó, "Từ khi Luật Di sản có hiệu lực năm 2001 đến nay, kết quả của công tác xây dựng quy hoạch KCH vẫn là con số không" - ông Tống Trung Tín khẳng định.

Tuy nhiên, đáng báo động là các di tích KCH thời đại kim loại và KCH dưới nước đang hàng ngày hàng giờ bị phá hoại ở mức độ "rất khủng khiếp". TS Tống Trung Tín, việc ra đời của phòng nghiên cứu KCH dưới nước tuy hơi muộn nhưng là dấu mốc quan trọng đối với ngành khoa học này. Chính vì chưa có một hệ thống "bản đồ" xác định các di tích trên địa bàn với phương án bảo vệ hoặc dò hỏi khi cần nên các di tích KCH chẳng những không được bảo vệ mà đang bị xóa sổ theo từng giờ.

Những hiện vật trước hết được tìm thấy ở con tàu cổ bị đắm tại hải phận Quảng Ngãi.